In Memoriam: Daniel van Egmond


Godsdienstfilosoof 
dr. Daniël van Egmond 
(1947 – 2018) is op 
3 december 2018 overleden.

Zie:  Uitgeverij Nachtwind
Daniël van Egmond
Pentagram Boekwinkel




Het Leven serieus nemen

~Daniël van Egmond

De werkelijkheid waarin wij leven omvat veel meer dan de werkelijkheid waarvan wij ons bewust zijn. Wij zijn bewoners van tenminste twee werelden, maar we zijn meestal het bestaan van één van beide werelden vergeten. De zintuiglijke wereld die binnen onze levende ervaring onthuld wordt is zó overweldigend en fascinerend dat we ons geheel in haar spel van kleuren, vormen, geuren, geluiden en smaken verliezen.

Zo wordt het voor ons heel moeilijk te ontdekken dat deze zintuiglijke wereld slechts de schaduw is van een oorspronkelijke leefwereld, die de mensheid zich vaag herinnert als een verloren paradijs. En toch, in momenten waarop het gewone bestaan zijn fascinatie verloren heeft, bijvoorbeeld omdat onze geliefde gestorven is, breekt een ander werkelijkheidsniveau in ons bewustzijn door en lijkt het wel of we voor het eerst in ons leven echt wakker zijn geworden. De objecten die we dan waarnemen lijken transparant te zijn geworden voor een stralende tegenwoordigheid die we alleen maar aan kunnen duiden met de naam ”het Heilige”. Deze ervaring stimuleert ons op weg te gaan naar “het beloofde land”, de oorspronkelijke leefwereld waar de mens met God wandelt.

Dit plotselinge ontwaken brengt ons op het spoor van eeuwenoude contemplatieve tradities die in het bezit zijn van een soort routebeschrijving waardoor wij Shamballa, de Graalburcht, of het nieuwe Jeruzalem kunnen bereiken. En de eerste les die we moeten leren is dat er een groot onderscheid is tussen “aanwezig zijn” of “ruimte maken voor de levende ervaring” en de gewone dagelijkse houding waarin we onszelf in onze zintuiglijke en psychologische ervaringen verliezen.

Nadat we geleerd hebben op deze manier “aanwezig” te zijn, ontdekken we dat we niet de bron, de oorsprong en de eigenaar zijn van onze zintuiglijke en psychologische ervaringen. Zo leren we ons meer en meer te openen voor datgene wat zich binnen onze levende ervaring wil tonen. Dan blijken de zintuiglijke en de psychologische werkelijkheid slechts beperkte manifestaties te zijn van een werkelijkheid die we alleen met behulp van symbolen kunnen weergeven en die we kennen uit de grote mythen van de mensheid.

Tenslotte, als de intensiteit van onze aandacht erg groot geworden is, terwijl zij tegelijkertijd zo open blijft dat ze zich niet langer op objecten en gebeurtenissen concentreert, ontdekken we dat alles wat bestaat van moment tot moment geschapen wordt en weer terugvalt in het “Niets”. We ontdekken dan dat er niets bestaat dat onveranderlijk en autonoom is, maar dat alleen de Heilige met recht de bron van de werkelijkheid genoemd kan worden.

Contrast

Ik denk dat alles hetzelfde blijft.
Elke dag hetzelfde gedoe.
Op staan uit hetzelfde bed.
Altijd hetzelfde ritueel, hetzelfde eten.
Dezelfde krant, dezelfde WC-bril.
Niks nieuws.
Is dit mijn leven?
Steeds hetzelfde verschijnend op mijn pad?
Ik ervaar verveling.
De gebeden zijn vlak en routinematig.
Te veel bezig met futiliteiten.
Er is weerstand om te gaan zitten.
Liever lui willen zijn, in bed gaan liggen.
Studie gaat ook moeizaam.
Ik kan mij niet concentreren.
Snel afgeleid, niet de diepte in gaan.
Het voelt zwaar, het maakt somber.

Ik ervaar dat alles anders is.
Elke dag een nieuwe dag.
Vol verwondering.
Ik sta op, hoe is het mogelijk?
Wonderbaarlijk om mijn ogen te openen
en bewust te zijn dat ik er ben.
Allemaal verschillende geluiden.
Zoveel variatie in gevoelens.
Niks blijft hetzelfde.
Wat een fantastisch leven!
Steeds iets nieuws ontdekken.
Het went nooit die overvloed.
Een frontale ontmoeting.
Overrompelend.
Ik vaar door het landschap.
Kijken zoals het was voordat ik geboren werd.
Ik laat mij verrassen.
Ik geef geen definities.
Zoveel meningen zonder waarde.
Nergens een vastpunt
en toch word ik gedragen.
Elk moment levend gemaakt.

~K

Na het feest komt de afwas

Als we het mystieke pad volgen en uiteindelijk helderheid en evenwicht bereiken, zijn we dan volkomen gelukkig en zullen we ons nooit meer laten raken door de negativiteit van het leven? Jack Kornfield geeft aan dat dit een illusie is. Er is geen verlicht pensioen. Iedere keer als we ergens doorheen gaan en bepaalde emotionele patronen doorbreken, volgt weer een nieuwe fase van strijd en worsteling. In zijn prachtige boek "Na het feest komt de afwas" geeft hij hierover het volgende weer:

"Er bestaat niet zoiets als een staat van verlicht rentenieren; er is geen ontwaakervaring die ons boven de wet van verandering plaatst. Alles ademt en gehoorzaamt aan cycli. De maan, de effectenbeurs, ons hart, de spiraalnevels - alles expandeert en trekt zich samen op het ritme van het leven zelf. Momenten van diepe vrede en een nieuw gevonden liefde worden gevolgd door periodes van verlies, zich afsluiten, angst of ontkenning en verraad. Als we de berg afdalen zullen we schrikken als we merken hoe onze oude gewoonten ons daar beneden op wachten, als een stel gemakkelijke, vertrouwde kleren. Zelfs als we een geweldige transformatie hebben doorgemaakt en we ons vredig en onwrikbaar voelen, zullen we onvermijdelijk door een deel van datgene wat met ons mee teruggekomen is op de proef gesteld worden."

En ook al zullen we na een transformatieproces meer en meer de Boeddha-natuur wakker maken, iemand die volledig wakker is, zal zich nog steeds door het leven laten raken. Emoties bepalen immers de kleur van het leven. Natuurlijk ervaart een Boeddha verdriet en pijn én geluk en enthousiasme. Alleen hij of zij blijft er niet in hangen. Er is sprake van meestromen, een houding van niet-identificeren. Vanuit een authentieke ervaring beleven we het leven zoals het is, in het hier en nu, zonder haast. We laten niet het leven zelf los, maar juist de krampachtige houding van vastgrijpen en vasthouden. Zodoende ontwaken we voor de Bron van het leven en verblijven we in dit grote mysterie. Dan ervaren we de werkelijkheid vanuit een totaal nieuw perspectief of zoals Jack Kornfield een citaat van T.S. Eliot aanhaalt:

"Het eind van al ons zoeken is bereikt als we terug zijn aan het begin en die plek voor het eerst echt kennen."

Uit: Na het feest komt de afwas
Boekbespreking door Kees Voorhoeve