Labels

Alles wat ik meemaak, bezie ik door een masker van labels. Zo kan ik betekenis geven aan de werkelijkheid. Maar zodra ik vergeet waar deze labels naar verwijzen, fixeer ik de ervaring in een beeld.

Maar het beeld is niet de ervaring. Zo kan ik nadenken over de stilte zonder echt de stilte te ervaren. Als ik niet meer door de labels heen kijk, word ik gedomineerd door ‘denken over’. Ik zie de wereld via concepten in een gestolde vorm in plaats van werkelijk contact te maken met wat ik ervaar. Ik zie ‘het’ in plaats van de levende ervaring.

Als deze onwetendheid voortduurt, raken de labels verkleefd aan mijn manier van denken, voelen en willen. Ik ben zodoende gevangen genomen door een innerlijke commentator die overal op reageert, vol van veroordelingen en manipulaties. Op deze wijze ben ik vastgeketend met mijn gezicht naar de muur gericht en zie ik, net als in een film, alleen de geprojecteerde schaduwen, geleefd door rumoer, ver weg van de stilte.

De Engelse boeddhistische meditatieleraar Ajahn Brahm geeft over de innerlijke commentator een treffende beschrijving en benadrukt het belang van de stilte:

Soms geloven we dat we dankzij ons innerlijk commentaar de wereld kennen. Maar in feite weet dat innerlijk commentaar helemaal niets van de wereld af. Die innerlijke babbels spinnen juist de waandenkbeelden die de oorzaak van ons lijden zijn. 

Innerlijke dialogen maken dat we boos op onze vijanden zijn en gevaarlijke gehechtheden aan onze geliefden ontwikkelen en cultiveren. Innerlijke dialogen zijn vaak de oorzaak van problemen in ons leven. Ze veroorzaken angst en schuldgevoelens, bezorgdheid en depressiviteit. Ze bouwen deze illusie even behendig op als een goede acteur die het publiek zo weet te manipuleren dat het angst en verdriet als reële eigen angst en verdriet voelt. 

Als je dus waarheid zoekt, besef dan bij het mediteren de waarde van het stille gewaarzijn en beschouw dat als belangrijker dan welke gedachte dan ook. Want juist de overwaardering van gedachten die de ergste hindernis vormt om stil te zijn, gaat open als je zo wijs bent niet meer zoveel belang aan het denken te hechten en de grotere nauwkeurigheid van stil gewaarzijn te beseffen.

[Helder inzicht. Diepe verstilling. Handboek boeddhistische meditatie] 

~Kees Voorhoeve

Feeling Overwhelmed? Remember "RAIN"

Four steps to stop being so hard on ourselves

By Tara Brach

When I was in college, I went off to the mountains for a weekend of hiking with an older, wiser friend of twenty-two. After setting up our tent, we sat by a stream, watching the water swirl around rocks, talking about our lives. At one point she described how she was learning to be “her own best friend.” A wave of sadness came over me, and I broke down sobbing. I was the furthest thing from my own best friend. I was continually harassed by an inner judge who was merciless, nit-picking, demanding, always on the job. My guiding assumption was, “Something is fundamentally wrong with me,” as I struggled to control and fix what felt like a basically flawed self.

Over the last several decades, through my work with tens of thousands of clients and meditation students, I’ve come to see the pain of perceived deficiency as epidemic. It’s like we’re in a trance that causes us to see ourselves as unworthy. Yet, I have seen in my own life, and with countless others, that we can awaken from this trance through practicing mindfulness and self-compassion. We can come to trust the goodness and purity of our hearts.

In order to flower, self-compassion depends on honest, direct contact with our own vulnerability. Compassion fully blossoms when we actively offer care to ourselves. To help people address feelings of insecurity and unworthiness, I often introduce mindfulness and compassion through a meditation I call the RAIN of Self-Compassion. The acronym RAIN, first coined about 20 years ago by Michele McDonald, is an easy-to-remember tool for practicing mindfulness. It has four steps:

Recognize what is going on;
Allow the experience to be there, just as it is;
Investigate with kindness;
Natural awareness, which comes from not identifying
with the experience.



Vergankelijkheid [2]

Regelmatig kunnen scheuren ontstaan in de schijnwereld van onze zekerheid. Op indringende momenten realiseren we dat doodgaan onvermijdelijk is omdat een dierbaar persoon overlijdt of dat we ons leven niet kunnen beheersen vanwege een conflict, ongeluk of ziekte. Dan blijkt dat de vergankelijkheid onlosmakelijk met het leven verbonden is.

In het volgende citaat geeft Sogyal Rinpoche op treffende wijze de onvermijdelijkheid van vergankelijkheid weer:

Verandert alles niet voortdurend: de bladeren van de bomen in het park, het licht in je kamer terwijl je dit leest, de seizoenen, het weer, de tijd van de dag, mensen die op straat voorbijgaan? En hoe zit het met ons? Lijkt alles wat wij in het verleden hebben gedaan nu niet een droom? 

De vrienden waar we mee opgroeiden, de geliefde plekjes uit onze jeugd, de visies en meningen die we er eens zo hartstochtelijk op nahielden: we hebben ze allemaal achter ons gelaten. De cellen in ons lichaam sterven, de neuronen in onze hersenen vergaan, zelfs onze gelaatsuitdrukking verandert voortdurend, afhankelijk van onze stemming. Wat we verstaan onder ons karakter is in feite niet meer dan een bewustzijnsstroom. Vandaag voelen we ons goed, omdat de dingen goed gaan; morgen voelen we het tegenovergestelde. Waar is dat goede gevoel gebleven? 

Nieuwe invloeden namen bezit van ons toen de omstandigheden veranderden: wij zijn vergankelijk, de invloeden zijn vergankelijk, en er is nergens iets te vinden dat solide of blijvend is. Het enige dat we werkelijk hebben is het nu.

[Tibetaanse boek van leven en sterven]

Zijn we echter in staat deze vergankelijkheid toe te laten?
In de praktijk blijken we vaak bang te zijn voor de vergankelijkheid. We zijn bang om los te laten. Loslaten betekent vanuit ons beperkte ik-besef gezien dat er helemaal niets meer over blijft. Als ik het leven loslaat, denk ik dat ik zal verdwijnen. We blijken ontzettend gehecht te zijn aan het leven en nemen alles wat we ‘hebben’ als uitgangspunt. Loslaten van belangrijke ideeën, spullen of dierbare mensen roept dan onherroepelijk angst, wanhoop en verlies op. Wij willen niet met deze pijnlijke ervaringen geconfronteerd worden. Wij willen niet loslaten.

Loslaten wil echter niet zeggen dat we onszelf verliezen of opgaan in een onbewuste toestand. Loslaten is een noodzakelijk proces binnen een meditatieve scholing. Willen we actief ontvankelijk worden voor de levende stroom van zijn dan zullen we moeten leren los te laten. Vanuit dit perspectief betekent loslaten of meditatief sterven een overgangsritueel of een poort naar ruimte, licht en vreugde en bevestigen we juist de volheid van het authentieke leven.

Wat dienen we nu precies los te laten?
Het gaat om het loslaten van onze egocentrische levenshouding en de gehechtheid aan het leven. Loslaten of onthechten betekent echter niet een vorm van verdringing of onthouding. Het gaat er niet om mooie dingen los te laten of dat we niet meer van het leven en van mensen mogen genieten. Integendeel. Het gaat juist om het los laten van onze krampachtige houding van vastgrijpen en vasthouden. Deze krampachtige houding impliceert beperktheid, een vorm van fixatie. Zodra we deze fixatie op de vastgeroeste patronen en de dominante ik-beleving kunnen opgeven, manifesteert zich de grondslag van ons wezen, de spirituele essentie, de levende ervaring van leegte en volheid. Dan zijn we midden in het leven aanwezig, maar worden we er niet door geleefd of bevangen.

De grondslag is open en helder, allesomvattend. Vanuit een panoramisch bewustzijn participeren we aan het leven zoals het is: volledig, kleurrijk en ik-loos, in verbondenheid met een onpeilbare diepte, een heldere liefdevolle ruimte die zich op unieke wijze toont als mijn ware aard.

~Kees Voorhoeve

[Wordt vervolgd]